Drzewo znajdujące się w miejscu planowanego budynku, drogi, parkingu czy infrastruktury może wydawać się oczywistą przeszkodą. W praktyce kolizja drzewa z inwestycją nie zawsze oznacza konieczność jego usunięcia.
O tym, jakie rozwiązanie będzie właściwe, decyduje między innymi lokalizacja drzewa, jego stan, wielkość, znaczenie dla terenu oraz charakter planowanej inwestycji. Dlatego istniejącą zieleń warto przeanalizować jeszcze przed ostatecznym opracowaniem projektu.
Na czym polega kolizja drzewa z inwestycją?
Najbardziej oczywista sytuacja występuje wtedy, gdy pień drzewa znajduje się dokładnie w miejscu projektowanego budynku lub drogi. Kolizja może jednak dotyczyć również elementów znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie drzewa.
Problemem mogą być między innymi:
- fundamenty i inne elementy konstrukcyjne,
- wykopy pod instalacje,
- drogi i parkingi,
- nawierzchnie utwardzone,
- przebieg przyłączy i sieci infrastruktury,
- zmiana poziomu terenu,
- prace budowlane prowadzone w obrębie systemu korzeniowego.
Dlatego ocena kolizji nie powinna ograniczać się wyłącznie do sprawdzenia odległości pnia od projektowanego obiektu.
Czy każde drzewo w kolizji trzeba usunąć?
Nie.
W pierwszej kolejności warto sprawdzić, czy możliwe jest takie rozwiązanie inwestycji, które pozwoli zachować istniejące drzewo. Czasami wystarczająca jest niewielka zmiana przebiegu chodnika, przesunięcie fragmentu nawierzchni czy korekta lokalizacji elementu zagospodarowania. W przypadku infrastruktury technicznej możliwe może być również zastosowanie rozwiązania ograniczającego ingerencję w podłoże w sąsiedztwie drzewa.
Nie każdą kolizję można jednak w ten sposób rozwiązać. Jeżeli drzewo znajduje się bezpośrednio w miejscu projektowanego obiektu lub zakres planowanych prac będzie wiązał się z istotną ingerencją w jego system korzeniowy, zachowanie go może nie być możliwe. Decyzja o dalszym postępowaniu powinna więc wynikać z analizy konkretnego przypadku, a nie wyłącznie z samego faktu występowania drzewa w obszarze inwestycji.
Co należy sprawdzić przed podjęciem decyzji?
Pierwszym krokiem jest określenie lokalizacji i podstawowych parametrów drzewa. Znaczenie mają między innymi gatunek, obwód pnia, wysokość, średnica korony oraz stan drzewa. Następnie dane dotyczące istniejącej zieleni można zestawić z projektowanym zagospodarowaniem terenu. Pozwala to określić, które drzewa pozostają poza zasięgiem inwestycji, a które wymagają dodatkowej analizy. Istotny jest również stan konkretnego egzemplarza. Inaczej należy oceniać zdrowe, wartościowe drzewo o dużych rozmiarach, a inaczej egzemplarz w złym stanie, z istotnymi uszkodzeniami lub ograniczoną perspektywą dalszego prawidłowego rozwoju.
Strefa korzeniowa – niewidoczna część kolizji
Jednym z częstszych błędów jest ocenianie kolizji wyłącznie na podstawie położenia pnia. Drzewo to nie tylko pień i korona. Jego system korzeniowy zajmuje przestrzeń pod powierzchnią gruntu i może zostać uszkodzony podczas wykonywania wykopów, fundamentów czy instalacji. Zagrożeniem może być również zagęszczenie gruntu przez ciężki sprzęt, składowanie materiałów w sąsiedztwie drzew czy zmiana poziomu terenu. Skutki uszkodzenia systemu korzeniowego nie zawsze są widoczne od razu. Pogorszenie kondycji drzewa może nastąpić dopiero po pewnym czasie, dlatego ochrona systemu korzeniowego powinna być uwzględniona już na etapie projektowania i organizacji prac.
Jak można rozwiązać kolizję?
W zależności od sytuacji możliwe jest:
- zachowanie drzewa bez istotnych zmian w projekcie,
- modyfikacja rozwiązania projektowego,
- zastosowanie rozwiązań ograniczających ingerencję w system korzeniowy,
- zabezpieczenie drzewa na czas prowadzenia robót,
- przesadzenie drzewa, jeżeli jest to technicznie możliwe i uzasadnione,
- usunięcie drzewa, jeżeli zachowanie go nie jest możliwe.
Nie ma jednego rozwiązania odpowiedniego dla każdej inwestycji. Warto również pamiętać, że możliwość technicznego zachowania drzewa i możliwość jego usunięcia w świetle obowiązujących przepisów to dwie odrębne kwestie.
Rola analizy dendrologicznej
W przypadku inwestycji obejmujących istniejącą zieleń pomocna jest inwentaryzacja dendrologiczna połączona z analizą planowanego zagospodarowania.
Pozwala ona nie tylko określić, jakie drzewa znajdują się na terenie, ale również wskazać, które z nich wymagają uwzględnienia w dalszym procesie projektowym. W zależności od zakresu opracowania można określić drzewa przeznaczone do zachowania, wymagające ochrony podczas robót, znajdujące się w potencjalnej kolizji lub wymagające dalszej oceny.
Takie podejście pozwala podejmować decyzje na podstawie rzeczywistego stanu istniejącej zieleni i konkretnego rozwiązania projektowego.
Kiedy najlepiej przeprowadzić analizę?
Najkorzystniej zrobić to na możliwie wczesnym etapie inwestycji.
Jeżeli kolizja zostanie wykryta dopiero po zakończeniu projektu, wprowadzenie zmian może wymagać przeprojektowania części zagospodarowania. Wcześniejsze rozpoznanie istniejących drzew daje projektantowi większą możliwość uwzględnienia ich w rozwiązaniu.
Dlatego inwentaryzacja dendrologiczna i analiza kolizji nie powinny być traktowane wyłącznie jako dokumentacja przygotowywana na późniejszym etapie procesu inwestycyjnego. Mogą być również narzędziem wspierającym projektowanie i podejmowanie decyzji dotyczących istniejącej zieleni.
W Pradesto wykonujemy inwentaryzacje dendrologiczne oraz opracowania dotyczące istniejącej zieleni na potrzeby planowanych inwestycji. Zakres dokumentacji dobieramy do charakteru terenu i celu opracowania – od rozpoznania i lokalizacji drzew po analizę ich stanu, kolizji z projektowanym zagospodarowaniem oraz wskazanie dalszego postępowania